Jak dobrać metodę antykoncepcji?

Dobór antykoncepcji to jedna z częstszych spraw, z którymi pacjentki zgłaszają się do ginekologa. Tabletki, plastry, krążek dopochwowy, wkładka domaciczna czy implant — każda z tych metod działa w inny sposób, ma inne wymagania i inny profil działań niepożądanych.

Nie istnieje jedna metoda odpowiednia dla wszystkich. To, co sprawdza się u jednej kobiety, u innej może być niewskazane ze względów zdrowotnych albo po prostu niewygodne. Dlatego punktem wyjścia jest zawsze rozmowa z lekarzem i indywidualna ocena stanu zdrowia.

Od czego zależy dobór metody antykoncepcji?

Podczas kwalifikacji lekarz bierze pod uwagę między innymi:

• wiek,
• ogólny stan zdrowia,
• przebyte choroby i zabiegi,
• występowanie chorób zakrzepowo-zatorowych w rodzinie,
• palenie tytoniu,
• masę ciała,
• przyjmowane leki,
• regularność cykli,
• przebyte ciąże i porody,
• karmienie piersią,
• plany dotyczące macierzyństwa.

Część schorzeń wyklucza stosowanie niektórych preparatów hormonalnych — dlatego pierwszym etapem konsultacji jest zawsze szczegółowy wywiad medyczny.

Jak przebiega konsultacja w poradni ginekologicznej?

Wizyta poświęcona antykoncepcji to coś więcej niż wypisanie recepty. Lekarz omawia z pacjentką jej oczekiwania i dotychczasowe doświadczenia, a w razie potrzeby:

• przeprowadza wywiad medyczny,
• wykonuje badanie ginekologiczne, jeśli jest wskazane,
• omawia skuteczność i sposób stosowania poszczególnych metod,
• przedstawia możliwe działania niepożądane,
• odpowiada na pytania dotyczące bezpieczeństwa.

Czasami przed rozpoczęciem stosowania wybranej metody potrzebne są dodatkowe badania albo odroczenie decyzji do czasu wyjaśnienia przeciwwskazań.

Antykoncepcja hormonalna — dostępne formy

Tabletki antykoncepcyjne

Najdłużej obecna na rynku forma antykoncepcji hormonalnej. Działa głównie przez hamowanie owulacji i wymaga przyjmowania codziennie o zbliżonej porze — to regularność warunkuje skuteczność. Tabletki stosowane są u kobiet, które dobrze tolerują hormony i nie mają przeciwwskazań do ich przyjmowania.

Plastry antykoncepcyjne

Hormony wchłaniają się przez skórę do krwiobiegu. Plaster zmienia się raz w tygodniu, co eliminuje konieczność codziennego pamiętania o tabletce.

Krążek dopochwowy

Zakładany samodzielnie na trzy tygodnie, po których następuje tygodniowa przerwa. Uwalnia hormony w sposób ciągły, w niewielkich dawkach.

Implant antykoncepcyjny

Niewielki pręcik umieszczany pod skórą ramienia podczas krótkiego zabiegu w znieczuleniu miejscowym. Zapewnia działanie przez około trzy lata.

Wkładka domaciczna — hormonalna czy miedziana?

Wkładka (IUD) należy do najdłużej działających metod — zależnie od modelu od 3 do nawet 10 lat. Dostępne są dwa rodzaje:

• hormonalna — uwalnia progestagen bezpośrednio w jamie macicy; bywa wybierana także przez kobiety z bardzo obfitymi miesiączkami lub podejrzeniem adenomiozy, ponieważ może zmniejszać krwawienia i łagodzić dolegliwości bólowe,
• miedziana — nie wydziela hormonów.

Wkładki mogą być stosowane również u kobiet, które nie rodziły, o ile nie występują przeciwwskazania medyczne.

Metody barierowe

Prezerwatywa to jedyna metoda antykoncepcji, która jednocześnie zmniejsza ryzyko zakażeń przenoszonych drogą płciową. Bywa też stosowana jako zabezpieczenie uzupełniające — na przykład w pierwszym cyklu po rozpoczęciu antykoncepcji hormonalnej albo po pominięciu tabletki. Skuteczność metod barierowych w dużym stopniu zależy od prawidłowego użycia.

Jaka antykoncepcja przy chorobach przewlekłych?

Choroby przewlekłe nie wykluczają antykoncepcji, ale zawężają wybór. Przy skłonności do zakrzepicy lekarz zwykle unika preparatów zawierających estrogeny i rozważa metody progestagenowe lub niehormonalne. Przy chorobach tarczycy dobór uwzględnia przyjmowane leki i aktualne wyniki badań. U pacjentek z endometriozą lub adenomiozą niektóre metody hormonalne mogą dodatkowo łagodzić dolegliwości. W każdej z tych sytuacji decyzja zapada indywidualnie, po analizie historii choroby.

Antykoncepcja awaryjna

Antykoncepcja awaryjna nie zastępuje stałej metody — jest rozwiązaniem na sytuacje, w których podstawowe zabezpieczenie zawiodło (na przykład pęknięcie prezerwatywy) albo nie zostało zastosowane. Jej skuteczność maleje wraz z czasem, jaki upłynął od współżycia, dlatego znaczenie ma szybka konsultacja medyczna.

Czy metodę można zmienić?

Tak — i dzieje się to często. Powodem bywają działania niepożądane, zmiana stanu zdrowia albo stylu życia. Kobieta planująca ciążę w bliskiej perspektywie zwykle wybiera metodę łatwą do odstawienia, a osoba, która nie chce pilnować codziennych tabletek — rozwiązania długoterminowe.

Najczęściej zadawane pytania

Czy istnieje najlepsza metoda antykoncepcji?

Nie. Najodpowiedniejsza jest ta dopasowana do wieku, stanu zdrowia, planów prokreacyjnych i preferencji konkretnej pacjentki.

Czy po odstawieniu antykoncepcji hormonalnej można zajść w ciążę?

U większości kobiet płodność wraca stosunkowo szybko po zakończeniu stosowania, choć czas ten bywa indywidualnie różny.

Czy metody długoterminowe są odwracalne?

Tak. Wkładkę domaciczną i implant można usunąć wcześniej, niż wynika z okresu ich działania — decyzję podejmuje pacjentka wspólnie z lekarzem.

Dobór antykoncepcji w Wałbrzychu

Każda metoda ma swoje wskazania, przeciwwskazania i sposób stosowania — ich omówienie jest częścią konsultacji ginekologicznej. Konsultacje dotyczące doboru antykoncepcji prowadzone są w poradni ginekologiczno-położniczej NZOZ „Śródmieście – Biały Kamień” przy ul. Wysockiego 24 w Wałbrzychu. Rejestracja telefoniczna: 74 306 51 51.